TFD Klinik Farmakoloji Grubu COVID-19 Bilgilendirmesi

23 Mart 2020, Pazartesi

Türk Farmakoloji Derneği

Klinik Farmakoloji Çalışma Grubu

23 Mart 2020

Dünya Sağlık Örgütü’nün SARS-CoV-2 virüsünün neden olduğu koronavirüs hastalığını (COVID-19) pandemi ilan etmesinden bu yana, bu hastalığın ilaç tedavisi ile ilgili yapılan araştırmalar da bilimsel platformların yanı sıra ulusal ve uluslararası kamuoyunda gündeme gelmiş ve çeşitli sorulara yol açmıştır. COVID-19’un tedavi seçenekleri arasında tartışılan ilaçların bu enfeksiyonda kullanılması ve klinik ilaç araştırmaları konusunda, Türk Farmakoloji Derneği - Klinik Farmakoloji Çalışma Grubu olarak görüş bildirilmesi uygun bulunmuştur. Aşı geliştirme çalışmaları, bu görüşün kapsamı dışında tutulmuştur. 23 Mart 2020 tarihli bu görüşte paylaşılan bilgilerin kapsamlı ve detaylı olduğu iddia edilmemektedir. Ancak mümkün olduğunca yalın ve bilimsel bir anlatım ile aktarılmaya çalışılmıştır. Paylaşılan bilimsel literatür kaynakları ve/veya ek materyaller ile ilgili bağlantılar, ilgili kurumlarca da sürekli ve hızlı bir şekilde güncellenmekte olduğundan, bilimsel kaynaklar ve sağlık otoritelerinin bilgilendirilmelerinin güncel olarak takip edilmesi gerektiği önemle hatırlatılmaktadır.

İlaç geliştirme araştırmaları; klinik öncesi araştırmalar ve sonrasında da yeterli bilimsel kanıt elde edildiğinde klinik faz denemelerini kapsayan, uzun süren, zor, yüksek maliyetli ve çok kapsamlı araştırmalardır. Hedef molekülün keşfi ya da var olan molekülün geliştirilme hazırlıkları ile başlayıp sağlık otoriteleri tarafından ruhsatlandırılarak insan sağlığında kullanımına sunulmasına kadar geçen süre 10-15 yılı bulabilmektedir. İlaç araştırmalarının bütün bu süreçleri, sıkı etik ve bilimsel kurallar ve kanunlarla şekillendirilmiştir.

SARS-CoV-2 virüsü ve yol açtığı hastalığın çok yakın geçmişi, kontrollü ve randomize klinik ilaç araştırmalarının sonuçlarıyla kanıtlanmış tedavilerin eksikliği göz önüne alındığında, dünya çapındaki bu salgınla mücadele etmek için birçok ülkede çok çeşitli stratejiler kullanılmaya başlanmıştır. Ortaya çıkan bu stratejilerin birçoğu mevcut ilaçların yeniden kullanılmasına da dayanabilmektedir.

Koronavirüs hastalığının tedavi edilmesi ve/veya seyrinin hafifletilmesi konusunda birçok yeni başlatılmış ya da başlatılacak olan ilaç araştırmaları mevcuttur. COVID-19 pandemisine karşı ilaçlı tedavi seçeneklerinin araştırıldığı bu klinik araştırmaların sonuçları dikkatle değerlendirilmelidir. Ayrıca çeşitli ilaçların da COVID-19’a karşı koruyucu/önleyici (profilaktik) olarak kullanımı da gündeme gelmektedir. Bu konuda da yakın zamanda başlatılması planlanan klinik araştırmalar vardır, ancak bu enfeksiyona karşı söz konusu ilaçların koruyucu etkilerinin olup olmadığı konusunda sonuçların alınması zaman içinde gerçekleşecektir. Koronavirüs hastalığının ilaç ile tedavisi ve/veya koruyucu olarak kullanılacak ilaç/ilaç grupları ruhsat verilerek onaylandıktan sonra da geniş kapsamlı farmakoepidemiyolojik ve farmakovijilans çalışmaları ile araştırılmaya devam edilecektir.

Bir hastalığın tedavisinde ya da hastalıktan koruma amacıyla hekimler tarafından ilaç seçimi yapılırken ilacın etkili ve güvenli olmasının yanı sıra ilacı alacak kişinin hastalık durumu, yaşı, başka hastalıklarının olup olmadığı, kullandığı diğer ilaçlar vb. kapsamında da uygunluğu gözetilir. Her ilacın insanda kullanımında yarar/risk oranı dikkate alınır ve yararın her zaman riskten fazla olması beklenir, tedavi stratejileri de bu yönde planlanır. Koronavirüs hastalığında ilaç kullanımının da bu klinik ve bilimsel veriler rehberliğinde değerlendirilmesi uygun yaklaşım olacaktır.

Bu günlerin en sağlıklı, huzurlu ve bilimin ışığında geçmesi dileklerimizle,

Türk Farmakoloji Derneği

Klinik Farmakoloji Çalışma Grubu